Een bestaande tuin veranderen is iets heel anders dan beginnen met een lege tuin. Er staan waarschijnlijk al bomen, struiken, vaste planten en misschien zelfs planten waarvan je niet weet hoe ze heten.

Een bestaande tuin heeft vaak al iets waardevols opgebouwd. Een volwassen boom die schaduw geeft, een struik die al jaren op dezelfde plek staat of een vaste plant die ieder voorjaar opnieuw verschijnt. Door eerst goed te kijken en te ontdekken wat er al is, kun je gericht veranderingen aanbrengen.

Maak daarna een plan en verander de tuin stap voor stap. Want een tuin hoeft niet helemaal nieuw te zijn om weer als nieuw te voelen. Met een paar goed gekozen veranderingen kun je ook van een bestaande tuin helemaal jouw plek maken!

Begin met het leren kennen van je tuin

De verleiding is misschien groot om direct na je verhuizing aan de slag te gaan in de tuin. Maar voordat je een schop in de grond zet, is het verstandig om eerst je tuin goed te observeren. Verander eerst nog even niets. Loop niet alleen op een zonnige middag, maar op verschillende momenten van de dag door de tuin en schrijf je bevindingen op.  Waar komt de zon op? Welke plekken zijn schaduwrijk? Waar blijft water staan na een regenbui? Welke delen van de tuin zijn juist snel droog? 

Kijk ook naar de seizoenen. Een border die in juli vooral groen lijkt, kan in het voorjaar vol staan met bloeiende bollen. De struik die je in eerste instantie niet mooi vindt, kan in de herfst ineens een prachtige kleur krijgen. Maak in ieder seizoen wat foto's om er later bij te kunnen pakken. Geef jezelf de tijd om te ontdekken wat je al hebt. Misschien heb je al een veel betere basis dan je dacht, en kun je met wat kleine aanpassingen de tuin een andere sfeer geven. 

 

Welke planten staan er eigenlijk?

Inventariseer welke planten je in de tuin hebt staan. Je hoeft hiervoor geen expert te zijn en alle namen te kennen. De basisgegevens van een plant kun je zelf gemakkelijk observeren in je tuin. Het belangrijkste is eerst inzicht krijgen in wat er aanwezig is. Let daarbij niet alleen op de bloemen, maar ook op het blad, de groeiwijze en het moment waarop de plant bloeit. Maak per border een lijstje zoals deze:

Border voortuin
Standplaats: Halfschaduw

Plant Extra informatie Locatie Bloeitijd Behouden?
Vaste plant Blauwe bloemen Tegen het huis Juni–juli Misschien
Struik Witte bloemen Naast de boom Voorjaar Ja, snoeien
Boom Walnoot In het midden vd border Voorjaar Ja


Bekijk de plant onder de grond

Een bestaande plant die er bovengronds niet spectaculair uitziet, kan onder de grond een gezond en waardevol wortelstelsel hebben. Sommige planten kunnen bovendien eenvoudig worden verjongd door ze te delen of snoeien. Voordat je iets verwijdert, stel jezelf daarom de vraag: Moet deze plant echt weg, of heeft hij gewoon een andere plek of wat onderhoud nodig? Een bestaande tuin hoeft niet volledig op de schop om weer fris en nieuw te voelen.

Bekijk en verbeter de bodem 

De bodem is de basis waar de planten van afhankelijk zijn. Een gezonde bodem is vol voeding en leven en helpt om de planten te laten stralen en groeien.

Voorzie de border van een nieuw laagje verse grond of compost, en meng dit door de bovenlaag. Zeker wanneer je nieuwe planten gaat aanplanten, is het slim om de bodem te verbeteren met compost. Een gezonde bodem is een belangrijke basis voor je tuin.

Op plekken waar water blijft staan, kun je een stuk afgraven en mengen met zand en compost. Zo geef je de grond een meer luchtige structuur waar water doorheen kan en verrijk je deze met voeding. 

 

Maak een plan

Nu je weet wat je hebt, kun je nadenken wat je wilt veranderen. Wat mis je nu in de tuin? Misschien wil je:
  • meer bloemen
  • meer privacy
  • een langere bloeiperiode
  • meer kleur
  • meer groenblijvende planten
  • een onderhoudsvriendelijkere border
  • meer ruimte voor kinderen
  • een betere plek om buiten te zitten
Maak vervolgens een eenvoudig tuinplan. Je hoeft daarvoor geen professioneel ontwerp te maken. Een plattegrond van je tuin op papier is vaak al genoeg. Teken daarop:
  • de bestaande bomen en struiken
  • de terrassen en paden
  • de bestaande borders
  • plekken die je wilt behouden
  • plekken die je wilt veranderen
  • nieuwe borders of beplanting


Verander niet alles tegelijk

Een complete tuinrenovatie kan aantrekkelijk klinken, maar het is vaak slimmer om in fases te werken. Begin bijvoorbeeld met één border. Deel de bestaande beplanting in naar je plan:
  • Behouden: Planten die goed passen bij je nieuwe plan en gezond zijn.
  • Verplaatsen: Planten die mooi zijn, maar op een andere plek beter tot hun recht komen.
  • Verwijderen: Planten die niet passen, ziek zijn of te groot zijn geworden voor de plek.

Daarna kun je de vrijgekomen ruimte opnieuw invullen. Kies bij enkele soorten vaste planten die je meerdere keren herhaalt. Dat geeft een bestaande border meteen meer rust en een duidelijkere uitstraling. 

Geef nieuwe planten de tijd om zichzelf te ontwikkelen. En geef jezelf de tijd om te ontdekken wat je leuk vindt. Misschien blijkt een bepaalde kleur toch niet helemaal bij je te passen. Of ontdek je dat je liever meer bloeiende planten wilt. Het is niet mislukt als een border die hebt gepland toch niet mooi wordt. Zo leer je en breidt je je kennis uit, gewoon door dingen uit te proberen. Dat is juist het plezier van tuinieren!

 

Wanneer kun je je tuin het beste veranderen?

Niet ieder tuinwerk kan op ieder moment van het jaar. 

Voorjaar

Het voorjaar is een goed moment om de tuin op te ruimen, vaste planten terug te knippen en nieuwe beplanting aan te brengen. Let wel op jonge groei en wacht met werkzaamheden in de tuin wanneer de bodem erg nat is.

Zomer

In de zomer kun je goed zien hoe je tuin zich gedraagt. Waar is het warm en droog? Waar blijft het koel en vochtig? Welke planten bloeien? De zomer is daarom vooral een goede periode om te observeren en plannen te maken. Jonge planten hebben bij warm weer extra aandacht nodig.

Najaar

Het najaar is voor veel tuinwerkzaamheden een ideale periode. De bodem is nog warm, terwijl de temperaturen lager worden. Het is een perfect moment om nieuwe vaste planten aan te planten. Zo kunnen ze rustig wortelen voordat de winter begint. Ook kun je in deze periode veel vaste planten verplanten en delen.

Winter

De winter is vooral geschikt voor plannen maken en het voorbereiden van grotere werkzaamheden. Zolang de bodem niet bevroren of kletsnat is, kun je bepaalde werkzaamheden uitvoeren. Maar laat de tuin ook rusten.

 

Een nieuwe tuin hoeft niet meteen perfect te zijn

Neem je tijd, leer je tuin kennen voordat je hem helemaal verandert. Kijk naar de bodem, de zon en de schaduw. Begin met een paar borders en ontdek welke planten het goed doen.

Een tuin is geen project dat je op een bepaalde dag af hebt. Het is een plek die ieder jaar een beetje verandert. Dat is juist het leuke van een tuin. Je hoeft niet alles vooraf te weten. Je mag onderweg ontdekken wat je mooi vindt. Misschien merk je dat je meer bloemen wilt, of juist meer groen. Misschien blijkt een bepaalde plant het fantastisch te doen op een plek waar je dat niet had verwacht.

Er is altijd wel wat te doen en te leren. Een perfecte tuin bestaat niet. Probeer daarom je tuin te bekijken met een roze bril en laat perfectionisme los; zolang jij er plezier aan beleeft, is het goed!